Het diafragma

Ademhaling

Het diafragma (middenrif) scheidt de borst- en buikholte van elkaar. Deze hecht aan het borstbeen, ribben (grofweg rib 9-18) en de onderrug. Het is de meest belangrijke spier voor ademhaling en wordt geïnnerveerd door de n. phrenicus. Deze zenuw komt uit de hals en heeft naast de aansturende functie van het diafragma nog vele andere connecties. Hierdoor is het diafragma en de n. phrenicus een onmisbare schakel voor vele verbindingen tussen de voor- en achterhand. Osteopatisch bekeken is de voorhand niet los te zien van de achterhand (los van de n. phrenicus zijn hiervoor nog veel meer redenen voor o.a. op myofasciaal, neurologisch en cranio-sacraal vlak).

Een paard haalt gemiddeld 8-14 keer adem per minuut in rust. Één keer ademhalen tel je als in- en uitademen bij elkaar. Je kan dit het beste zien bij de flanken.

middenrifdierenosteopathie
De meest belangrijke spier voor ademhaling.

Doorbloeding

Het diafragma bestaat uit een linker- en rechter gedeelte (crus). De rechter crus is groter en sterker. Door beide crus lopen diverse belangrijke structuren naar de buikholte.

  • De aorta via de hiatus aorticus – de grootste slagader van het lijf. Hierdoor stroomt zuurstofrijk bloed van het hart naar de organen.
  • De oesophagus (slokdarm) via de hiatus oesophagus – van de mondholte naar de maag.
  • De vena cava via het foramen venae cavae. Hierdoor stroomt zuurstofarm (veneus) bloed. De vena cava ligt in het centrum tendineum van het diafragma. De vena cava wordt dus omringd door peesweefsel, niet door spierweefsel.
  • Daarnaast passeren ook diverse zenuwen, o.a. de n. vagus.
middenrifventraaldierenosteopathie
Het diafragma vanaf de buik bekeken. De plekken waar de aorta, oesophagus en vena cava passeren zijn nu goed te zien.

De terugkeer van het veneuze/zuurstofarme bloed wordt ondersteund door een goede ademhaling. Bij inademing krijgt de vena cava meer ruimte door aanspanning van het diafragma en daardoor meer ruimte in het centrum tendineum. Doordat de vena cava meer ruimte heeft kan het bloed makkelijker terugstromen naar het hart. Voor een goede doorbloeding is het diafragma dus heel belangrijk.

Organen

Wanneer het diafragma aanspant, trekt deze de longen mee naar beneden (richting de staart). Zo wordt zuurstof ingeademd. Bij het uitademen wordt koolstofdioxide uitgeblazen. (Dit is een veel uitgebreider proces dan ik nu beschrijf, zie de link onderaan de blog voor meer info.)

Daarnaast ligt het middenrif op de buikorganen. Door middel van ligamenten zijn de lever en de maag direct verbonden met het diafragma. Ook hebben de buikorganen onderlinge connecties waardoor het middenrif ook van invloed is op de organen en vice versa.

horsediaphragm.gif
De positie van het diafragma ten opzicht van organen.

Door zijn aanhechtingen geeft een probleem met het diafragma ook een probleem in de beweging van bijvoorbeeld de onderrug. Problemen met het diafragma kunnen o.a. ontstaan vanuit een visceraal probleem, een verkeerd passend zadel of een bewegingsbeperking in de nek etc. Het diafragma alleen behandelen is dus meestal niet zinvol, er moet altijd naar het totaal plaatje gekeken worden van het paard en het management. 

Paardenosteopathie

Wanneer ik een paard behandel controleer ik eigenlijk alles op beweging. Wanneer er geen beweging mogelijk is in bijvoorbeeld een gewricht of ik voel dat een lever of middenrif niet goed beweegt, spreek ik van een osteopatische disorder of laesie. Door het losmaken van het middenrif en organen is soms het manipuleren van wervels niet meer nodig en blijven deze langer los, door het behandelen van de oorzaak. 

Conclusie

Het diafragma is een bijzondere en belangrijke spier om meerdere redenen:

  • Het middenrif vormt een belangrijke verbinding tussen voor- en achterhand vanwege zijn positie, anatomie en functie.
  • Voor een goede doorbloeding is het middenrif een belangrijke spier: om zuurstof in te ademen en veneus bloed terug te voeren naar het hart.
  • Vanwege zijn aanhechtingen kan een probleem met het diafragma diverse problemen in beweging veroorzaken.
  • Een probleem op visceraal gebied beïnvloed het middenrif en vice versa. Beiden moeten dus altijd goed kunnen bewegen.

Wat kan je zelf doen?

  • Geef je paard frisse lucht en laat ‘m niet de hele dag in een (vieze) stal staan.
  • Laat regelmatig je zadel controleren.
  • Singel niet te strak aan. Geef het paard altijd ruimte om te ademen. (En ga zelf op zitles als je er anders af valt 😉 )
  • Let op met wat je je paard voert. Zorg voor voldoende ruwvoer en zo min mogelijk ‘krachtvoer’. Voer bewust!

Uiteraard zijn bovenstaande dingen niet de enige dingen die een verband houden met het diafragma. Wil je meer weten over ademhaling dan is deze TED talk leuk om te kijken: https://www.youtube.com/watch?v=8NUxvJS-_0k.

Bronnen:
Budras
3D horse anatomy (software)